บทที่ 10 — ภาวะผู้นำ (Leadership)

Cheat Sheet · สำหรับข้อสอบอัตนัย

สัญญาณในโจทย์ → ทฤษฎีที่ใช้

สัญญาณที่เห็นในโจทย์ ทฤษฎี สิ่งที่ต้องเขียน
ถามว่าผู้นำที่ดีต้องมีลักษณะอะไรบ้าง (สำคัญที่สุด ⭐ ออกสอบบ่อย) Trait Theories 4 ด้าน · 8 คุณสมบัติ · 6 Traits (DDISKI)
เน้นที่ "ลักษณะพิเศษเฉพาะตัว"
ถามว่าผู้นำที่ดีต้องมีพฤติกรรมแบบไหน Behavioral Theories 4 ทฤษฎี: Iowa / Ohio / Michigan / Path-Goal
เชื่อว่า"พฤติกรรมผู้นำ"ฝึกฝนได้
ถามว่ารูปแบบผู้นำที่ดีขึ้นกับสถานการณ์หรือไม่ Contingency Theories รูปแบบผู้นำที่เหมาะ ขึ้นอยู่กับสถานการณ์และสภาพแวดล้อมในขณะนั้น
ถามว่าผู้นำมาจากไหน / ใครเป็นผู้นำได้ Sources of Leadership (1) ทางการ — ตำแหน่ง CEO ผู้จัดการ
(2) ไม่ทางการ — การยอมรับจากคนในกลุ่ม

นิยาม + ที่มา

ภาวะผู้นำ (Leadership) = ความสามารถที่จะมีอิทธิพลต่อกลุ่มบุคคล และทำให้กลุ่มทำงานให้บรรลุเป้าหมาย
1. Formal (ทางการ)
มาจากการแต่งตั้งอย่างเป็นทางการ
เช่น CEO ผู้จัดการ หัวหน้าแผนก
2. Informal (ไม่ทางการ)
มาจากการยอมรับของคนในกลุ่ม ไม่ได้มาจากการแต่งตั้ง
💡 บทบาทผู้นำ: นำหน้า · อบรม · รับรู้ปัญหา · ส่งเสริม · ชี้แนะ · ให้คำปรึกษา · สร้างสภาพแวดล้อมที่ดี

⭐ Trait Theories — ทฤษฎีลักษณะพิเศษ (ออกสอบบ่อย)

แนวคิดหลัก: องค์การจะสำเร็จได้ขึ้นกับการได้ผู้นำที่ดีและเหมาะสม — เน้นลักษณะพิเศษเฉพาะตัว
ลักษณะพิเศษ 4 ด้าน:
Personality (บุคลิกภาพ) Social (สังคม)
Physical (ร่างกาย) Intellectual (สติปัญญา)
8 คุณสมบัติพิเศษ:
Intelligence (สติปัญญา) Charisma (บุญญาบารมี) Decisiveness (ตัดสินใจ) Enthusiasm (กระตือรือร้น) Strength (แข็งแกร่ง) Bravery (กล้าหาญ) Integrity (ซื่อสัตย์) Self-confidence
Six Traits of Leaders (DDISKI):
D
Drive
ขยัน มุ่งมั่น
D
Desire to Lead
อยากเป็นผู้นำ
I
Integrity
ซื่อสัตย์
S
Self-Confidence
เชื่อมั่นตัวเอง
K
Knowledge
รู้ในสายงาน
I
Intelligence
ฉลาด
⚠️ จำง่าย: DDISKI = Drive / Desire to Lead / Integrity / Self-Confidence / Knowledge / Intelligence

Behavioral Theories — 4 ทฤษฎีย่อย

แนวคิดหลัก: พฤติกรรมผู้นำเรียนรู้และฝึกฝนได้ — เชื่อในระบบมากกว่าตัวบุคคล
ทฤษฎี นักวิชาการ มุ่งเน้น / ผู้นำแบบ
Iowa Studies Kurt Lewin รูปแบบการบริหาร — เผด็จการ / ประชาธิปไตย / เสรีนิยม
Ohio State Studies พฤติกรรม 2 มิติ — Initiating Structure (มุ่งงาน) / Consideration (มุ่งคน)
Michigan Studies Employee Oriented (มุ่งพนักงาน) / Production Oriented (มุ่งการผลิต)
Path-Goal Theory Robert House เส้นทางสู่เป้าหมาย — สั่งการ / สนับสนุน / มีส่วนร่วม / มุ่งความสำเร็จ

Contingency Theories

แนวคิดหลัก: รูปแบบผู้นำที่มีประสิทธิภาพ ขึ้นอยู่กับสถานการณ์และสภาพแวดล้อม
สภาพ A → ผู้นำแบบ X เหมาะ
สภาพ B → ผู้นำแบบ Y เหมาะ
สภาพ C → ผู้นำแบบ Z เหมาะ
💡 ไม่มี "ผู้นำที่ดีที่สุดในทุกสถานการณ์" — ต้องเลือกตามบริบท

สรุปภาพรวม

Leadership
├── นิยาม: มีอิทธิพล → บรรลุเป้าหมาย
├── ที่มา: ทางการ / ไม่ทางการ

├── Trait ⭐
│ ├── 4 ด้าน: Personality/Social/Physical/Intellectual
│ ├── 8 คุณสมบัติ
│ └── DDISKI (6 Traits)

├── Behavioral
│ ├── Iowa (Lewin)
│ ├── Ohio State
│ ├── Michigan
│ └── Path-Goal (House)

└── Contingency
    └── ตามสถานการณ์