บทที่ 7 — การจูงใจ (Motivation)

Cheat Sheet · สำหรับข้อสอบอัตนัย

สัญญาณในโจทย์ → ทฤษฎีที่ใช้

สัญญาณที่เห็นในโจทย์ ทฤษฎี สิ่งที่ต้องเขียน
พนักงานต้องการเงินเดือน ความปลอดภัย การยอมรับ หรือความก้าวหน้า — ถามว่าจูงใจอย่างไร Maslow 5 ขั้น: Physiological → Safety → Social → Esteem → Self-Actualization
Lower (ภายนอก) / Higher (ภายใน)
ผู้บริหารบังคับ ควบคุมเข้มงวด หรือพนักงานขาดงาน ไม่รับผิดชอบ Theory X พนักงานไม่ชอบทำงาน ต้องบังคับควบคุม → McGregor
X = ลบ / Y = บวก
ผู้บริหารให้อิสระ ไว้วางใจ พนักงาน Active ขยัน มีส่วนร่วม Theory Y พนักงานควบคุมตนเองได้ แสวงหาความรับผิดชอบ → ให้อิสระ จูงใจด้วยการมีส่วนร่วม
พนักงานเปรียบตัวเองกับคนอื่น รู้สึกไม่ยุติธรรมเรื่องรางวัล Equity Theory O/I(A) < O/I(B) → Unhappy → ทำน้อยลง / ลาออก / Neglect
John Stacey Adams
ผู้บริหารใช้รางวัล/การลงโทษ เพื่อปรับพฤติกรรมพนักงาน Reinforcement Theory Positive → ทำซ้ำ / Negative → ลดพฤติกรรม / Punishment = วิธีสุดท้าย
B.F. Skinner
ถามว่าการจูงใจประกอบด้วยอะไรบ้าง Motivation Components 3 ตัว: Effort (ความพยายาม) × Organizational Goal (เป้าหมาย) × Needs (ความต้องการ)

3 องค์ประกอบของการจูงใจ

① Effort
ความพยายาม — วัดขนาดความแรง สอดคล้องกับเป้าหมาย
② Organizational Goal
เป้าหมายขององค์การ — สิ่งที่องค์การต้องการให้สำเร็จ
③ Needs
ความต้องการของบุคคล — แต่ละคนไม่เหมือนกัน

Maslow — Hierarchy of Needs

5 Self-Actualization
งานท้าทาย โอกาสเติบโต
Higher Order
4 Esteem Needs
คำชม รางวัล เลื่อนตำแหน่ง
Higher Order
3 Social Needs
ทีมงานที่ดี กิจกรรมสังคม
Higher Order
2 Safety Needs
ความมั่นคง ประกันสุขภาพ
Lower Order
1 Physiological Needs
เงินเดือน โบนัส อาหาร
Lower Order
💡 การประยุกต์ใช้ 3 ข้อ:
① จูงใจได้โดยไม่ต้องใช้เงิน
② แต่ละคนอยู่คนละขั้น — ต้องรู้รายบุคคล
③ สิ่งจูงใจเปลี่ยนตลอด — ต้องติดตาม

Theory X vs Y — Douglas McGregor

Theory X (ลบ)
ไม่ชอบทำงาน หลีกเลี่ยง
ต้องบังคับ ควบคุม ลงโทษ
หลีกเลี่ยงความรับผิดชอบ
ควบคุมใกล้ชิดตลอด
เช่น ขาดงาน Neglect Absenteeism
Theory Y (บวก)
งานเป็นเรื่องปกติ
ควบคุมตนเองได้
แสวงหาความรับผิดชอบ
ให้อิสระ ไม่ควบคุมใกล้ชิด
เช่น Active ขยัน → จูงใจด้วยอิสระและมีส่วนร่วม
⚠️ X และ Y = คนละทฤษฎี ตอบข้อสอบเลือกแค่ 1 ตัว ไม่ใช่ผสมกัน

Equity Theory — John Stacey Adams

O = Output (รางวัล) / I = Input (ความพยายาม) / A = ตัวเอง / B = คนอ้างอิง
O/I(A) < O/I(B)
→
Unhappy → Tension(–) → ทำน้อยลง / Neglect / ลาออก
O/I(A) = O/I(B)
→
Happy → ไม่มีการกระทำเพิ่ม
O/I(A) > O/I(B)
→
Very Happy → ไม่มีการแก้ไข
💡 ต่างจาก Job Satisfaction — Equity เปรียบกับคนอื่น / Job Sat เปรียบกับความคาดหวังตัวเอง

กระบวนการจูงใจ + สูตร Performance

Motivation Process:
Unsatisfied
Needs
→
Tension
→
Drive
→
Search
Behavior
→
Satisfied
Needs
→
Reduction
of Tension
Search Behavior รับอิทธิพลจาก: บุคลิกภาพ / การรับรู้ / การเรียนรู้ / ทัศนคติ
สูตร Performance
Performance = f(Ability × Motivation × Opportunity)

Reinforcement Theory — B.F. Skinner

วิธี ความหมาย ตัวอย่าง
⭐ Positive Reinforcement ให้รางวัลเมื่อแสดงพฤติกรรมที่ต้องการ โบนัส · คำชม · เลื่อนตำแหน่ง
Negative Reinforcement กล่าวตำหนิ / งดรางวัล → ลดพฤติกรรม การเตือน · การต่อว่า
Punishment ลงโทษเพื่อหยุดพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ — วิธีสุดท้าย ตัดเงินเดือน · ย้ายแผนก · ไล่ออก
Extinction ไม่ให้รางวัล → กำจัดพฤติกรรม งดให้รางวัล · ไม่ให้ความสนใจ
⚠️ Negative Reinforcement ≠ Punishment — ต่างกัน! / เน้น Positive มากที่สุด