สัญญาณในโจทย์ → ทฤษฎีที่ใช้
| สัญญาณที่เห็นในโจทย์ |
ทฤษฎี |
สิ่งที่ต้องเขียน |
| ถามว่าพฤติกรรมบุคคลถูกหล่อหลอมจากอะไร / มีลักษณะแบบไหน |
Personality |
หล่อหลอมจาก: พ่อแม่ / รอบข้าง / ครู / สภาพแวดล้อม → ประสบการณ์ทางตรง+ทางอ้อม |
| ผู้บริหารให้รางวัล/คำชม เพื่อให้พนักงานทำพฤติกรรมที่ดีซ้ำ |
Positive Reinforcement |
ให้รางวัล (Financial/Non-Financial) → ทำซ้ำ
Operant Conditioning — Skinner |
| ผู้บริหารตำหนิ งดรางวัล เพื่อหยุดพฤติกรรมไม่ดี |
Negative Reinforcement |
ตำหนิ / งดรางวัล → ลดพฤติกรรมนั้น
≠ Punishment |
| พนักงานทำพฤติกรรมเดิมซ้ำเมื่อเห็นสัญญาณคุ้นเคย เช่น CEO ลงพื้นที่ |
Classical Conditioning |
สิ่งเร้าเดิม → ปฏิกิริยาเดิม
Ivan Pavlov |
| พนักงานเรียนรู้จากการสังเกตคนอื่น เลียนแบบพฤติกรรมผู้นำ |
Social Learning |
4 ขั้น: ตั้งใจ → จดจำ → ทดลองทำ → เสริมแรง
Observation + Direct Experience |
| ถามว่าทำไมต้องจัดคนให้เหมาะกับงาน หรือคนนี้ทำงานนี้ได้ผลดีไหม |
Ability Job Fit |
Ability (Intellectual + Physical) + Job → Efficiency → High Performance + Productivity |
บุคลิกภาพ (Personality) + ลักษณะเฉพาะตัวบุคคล
ลักษณะทางบุคลิกภาพบ่มเพาะให้เกิดได้ พัฒนาตั้งแต่เกิดจนถึงปัจจุบัน หล่อหลอมจาก 4 ปัจจัย:
👨👩 บิดา / มารดา / ผู้เลี้ยงดู
👥 บุคคลรอบข้าง
👨🏫 ครู / อาจารย์
🌍 สภาพแวดล้อม
พฤติกรรมมนุษย์ปรับเปลี่ยนได้จาก ประสบการณ์ทางตรง + ทางอ้อม
ตัวอย่างลักษณะเฉพาะตัว:
อ่อนน้อม
ก้าวร้าว
แข่งขัน
ตัวของตัวเอง
กล้าหาญ
กล้าแสดงออก
⚠️ แบ่งบุคคลตามลักษณะเฉพาะตัวได้: Introvert / Extravert / Ambivert
นิยมการเรียนรู้ (Learning) + 4 องค์ประกอบ
การเรียนรู้ = การเปลี่ยนแปลงที่ถาวรในพฤติกรรมจากประสบการณ์ — ไม่มีวันสิ้นสุด
1. เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
2. การเปลี่ยนแปลงต้องถาวร (ไม่ใช่ชั่วคราว)
3. เกิดในกระบวนการความคิดหรือทัศนคติ
4. ต้องมีรูปแบบของประสบการณ์: (1) ทางตรง (พบเอง) (2) ทางอ้อม (สังเกต อ่าน ฟัง)
การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม 4 วิธี — Shaping Behavior
⭐ Positive Reinforcement
ให้รางวัล (Financial/Non-Financial) → ทำซ้ำ
เช่น โบนัส คำชม เลื่อนตำแหน่ง
Negative Reinforcement
ตำหนิ / งดรางวัล → ลดพฤติกรรม
เช่น การเตือน การต่อว่า
Punishment
ลงโทษ → หยุดพฤติกรรมไม่พึงประสงค์
เช่น ตัดเงินเดือน ย้ายแผนก · ⚠️ วิธีสุดท้าย
Extinction
กำจัดพฤติกรรม + กำจัดปัจจัยส่งเสริม
เช่น ไม่ให้ความสนใจ งดให้รางวัล
⚠️ ผู้บริหารควรเน้น Positive Reinforcement มากกว่า Punishment / Extinction เสมอ
ทฤษฎีการเรียนรู้ 3 ทฤษฎี
Classical Conditioning
Ivan Pavlov
สิ่งเร้าเดิม → ปฏิกิริยาเดิม
เกิดจากการวางเงื่อนไขซ้ำๆ
เช่น CEO ลงพื้นที่ → ทุกคนเตรียมพร้อม
Operant Conditioning
B.F. Skinner
ได้รางวัล → ทำซ้ำ (Positive)
ถูกลงโทษ → หยุดทำ (Negative)
เช่น โบนัส เลื่อนตำแหน่ง ตามเงื่อนไข
Social Learning
4 กระบวนการ
④ เสริมแรง (Reinforcement)
ความสามารถ (Ability) 2 ประเภท
Intellectual Abilities (สติปัญญา)
Number Aptitude — ตัวเลข → นักบัญชี พนักงานธนาคาร แคชเชียร์
Verbal Comprehension — เข้าใจภาษา → ผู้จัดการทุกระดับ
Inductive Reasoning — Logic → นักวิจัยตลาด พนักงานขาย
Memory — จดจำ → พนักงานขาย เลขานุการ
Physical Abilities (ร่างกาย) — 3 องค์ประกอบ
① Strength Factors — แข็งแกร่ง ยกของหนัก ทรงตัวมั่นคง
② Flexibility Factors — ยืดหยุ่น เคลื่อนไหวเร็ว ทำซ้ำได้
③ Other Factors — Stamina (อดทน) + Coordination (ควบคุมเคลื่อนไหวสัมพันธ์)
ลักษณะทางชีวภาพ 5 ด้าน
เพศ — ไม่มีหลักฐานว่าเพศใดทำงานดีกว่า
อายุ — Gen X Y Z Boomer → Workforce Diversity
Tenure — อายุงาน 30 ปี มี 2 กลุ่ม (A=ผ่านงานมาก / B=อยู่ที่เดิม)
สถานภาพสมรส — ส่งผลต่อความรับผิดชอบ (WFH/WFA)
ผู้อยู่ในความดูแล — ส่งผลต่อการตัดสินใจไปทำงานต่างพื้นที่
Ability Job Fit — จัดคนให้ตรงกับงาน
ถ้าได้บุคลากรที่มีความสามารถทางสติปัญญา + ทางกาย ทำงานในตำแหน่งเหมาะสม → Outputs จะมี Efficiency → High Performance + High Productivity
ตัวอย่างอาชีพ vs ความสามารถที่ต้องใช้:
เชฟ
ภาษา · อาหาร · เครื่องปรุง · วัตถุดิบ · อุปกรณ์ · กินได้/ไม่ได้
นักบิน
ภาษา · เครื่องบิน · สถานที่ · เส้นทางบิน
ช่างยนต์
ภาษา · เครื่องยนต์ · อุปกรณ์ · อะไหล่ · น้ำมัน
นักบัญชี
ภาษา · ตัวเลข · งบ · ผังบัญชี · มาตรฐานบัญชี
💡 ข้อสอบ: ใช้ตัวอย่างอาชีพเป็นกรณีอธิบาย Ability Job Fit ได้แต้ม (อาจารย์ย้ำ "ยกตัวอย่าง = แต้ม")